Quốc hội 'chốt' chỉ được công chứng bất động sản trong địa hạt cấp tỉnh

Quốc hội vừa thông qua dự án luật Công chứng năm 2024. Luật này có hiệu lực kể từ 1.7.2025, với nhiều quy định mới về tổ chức hành nghề công chứng và công chứng viên.

Chỉ được công chứng bất động sản trong phạm vi tỉnh

Điều 44 của luật nêu rõ: công chứng viên chỉ được công chứng giao dịch về bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc T.Ư nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở; trừ một số trường hợp theo quy định.

Quá trình xây dựng luật, có ý kiến đề nghị không quy định công chứng giao dịch về bất động sản theo địa hạt cấp tỉnh. Bởi lẽ, khi thông tin đã đầy đủ, công chứng viên thực hiện công chứng và chịu trách nhiệm về việc công chứng của mình.

Ngược lại, nếu không có đủ thông tin, dù có quy định công chứng giao dịch bất động sản theo địa hạt cấp tỉnh hay không thì công chứng viên vẫn có quyền từ chối công chứng.

Giải trình về nội dung này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho biết Việt Nam đang theo mô hình công chứng Latinh, tức là công chứng nội dung. Công chứng viên phải chịu trách nhiệm về tính xác thực, hợp pháp của giao dịch, bao gồm cả đối tượng của giao dịch.

Đối với giao dịch bất động sản, ngoài việc kiểm tra các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng về bất động sản, trong trường hợp cần thiết công chứng viên cần tiến hành kiểm tra, xác minh thực tế tại nơi có bất động sản để bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.

Tuy nhiên, cơ sở dữ liệu công chứng áp dụng chung toàn quốc hiện nay chưa có, một số địa phương chưa xây dựng được cơ sở dữ liệu công chứng, những địa phương đã xây dựng thì phần lớn thông tin cũng chưa đầy đủ, rất ít dữ liệu về việc chứng thực hợp đồng và giao dịch.

Với bối cảnh như trên thì quy định công chứng bất động sản theo địa hạt cấp tỉnh sẽ hạn chế tối đa rủi ro về việc công chứng, chứng thực nhiều lần đối với một bất động sản tại một thời điểm.

Đồng thời, bảo đảm thực hiện thống nhất, tránh áp dụng tùy nghi phụ thuộc vào ý chí của từng công chứng viên, có thể gây ra sơ hở, lạm dụng.