Mở ra cơ hội xanh cho ngành bất động sản Việt Nam

Phát biểu tại hội thảo “ESG cho bất động sản: Cơ hội và thách thức tại Việt Nam” do Hội đồng công trình Xanh Việt Nam (VGBC) & Global Real Estate Sustainability Benchmark (GRESB) tổ chức, ông Nguyễn Công Thịnh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng, nhận định hiện nay, việc thực thi ESG (môi trường - xã hội - quản trị) trong bất động sản là vấn đề rất nóng.

DOANH NGHIỆP TÍCH CỰC ÁP DỤNG TIÊU CHÍ ESG

"ESG là định hướng xuyên suốt trong nhiều chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và Chính phủ Việt Nam, nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế, bảo đảm thi công đúng tiến độ, đồng thời tăng cường bảo vệ môi trường", ông Nguyễn Công Thịnh cho biết.

Thực tế, những năm qua, Bộ Xây dựng đã được Chính phủ giao nhiệm vụ chủ trì triển khai một số lĩnh vực, với các nội dung trọng tâm như: bảo vệ môi trường, sử dụng năng lượng tiết kiệm - hiệu quả, ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển hệ thống công trình xanh. Đặc biệt, sau khi hợp nhất cùng Bộ Giao thông vận tải kể từ ngày 1/3/2025, phạm vi công tác của Bộ Xây dựng tiếp tục được mở rộng.

Theo đó, cùng với sự phối hợp chặt chẽ của VGBC, Bộ Xây dựng đã thúc đẩy mạnh mẽ việc phát triển công trình xanh và công trình hiệu quả năng lượng. Qua đó, ghi nhận sự chuyển biến rõ rệt từ thị trường, khi nhiều doanh nghiệp bất động sản trong lĩnh vực nhà ở dân dụng, kho bãi, hạ tầng khu công nghiệp, giao thông, cảng… đều tích cực áp dụng tiêu chí công trình xanh.

Thống kê từ VGBC và các tổ chức đánh giá độc lập cho biết Việt Nam hiện có khoảng 600 công trình xanh được chứng nhận nhưng con số dự báo vẫn còn tăng lên, nhất là ở lĩnh vực hạ tầng khu công nghiệp. Điều này phản ánh xu hướng ESG không chỉ dừng ở yếu tố môi trường, mà còn mở rộng sang yếu tố xã hội và quản trị doanh nghiệp, từ đảm bảo phúc lợi người lao động, an sinh xã hội, cho tới cam kết dài hạn về phát triển bền vững.

“ESG đang trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp hội nhập, thu hút vốn đầu tư và phát triển bền vững. Trong lĩnh vực xây dựng, bất động sản, tiêu chí trên không chỉ giới hạn ở công trình xanh mà còn bao gồm các chuẩn mực quản trị, tiêu chuẩn xã hội và phát thải carbon thấp. Nhiều doanh nghiệp vật liệu như Xi măng Hà Tiên, Xi măng Thăng Long… đã xây dựng và công bố EPD - báo cáo môi trường sản phẩm cho dòng vật liệu của mình. Đây từng là điều “lạ lẫm” thì nay trở thành một xu thế tất yếu”, ông Thịnh chia sẻ.

Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (IPS), cũng đánh giá ESG hiện là xu hướng được quan tâm, đặc biệt giữa bối cảnh chuyển đổi xanh cùng nhu cầu vốn xanh tăng. Các doanh nghiệp bất động sản ngày càng hiểu rõ tầm quan trọng của việc tích hợp ESG vào chiến lược phát triển để thu hút đầu tư, nâng cao uy tín và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

“Nhận thức toàn cầu về phát triển bền vững đang không ngừng mở rộng và sâu sắc hơn. Những khái niệm mới như ESG – môi trường, xã hội và quản trị giờ đã trở thành những chuẩn mực được quốc tế thừa nhận và áp dụng rộng rãi. Do đó, Việt Nam với tư cách là một nền kinh tế mở cũng không thể nằm ngoài dòng chảy đó”, TS. Nguyễn Hoa Cương lưu ý

BÊN CẠNH ÁP LỰC CÒN LÀ CƠ HỘI 

Theo TS. Nguyễn Hoa Cương, những yêu cầu từ thị trường, đặc biệt là thị trường nhập khẩu cũng đặt ra áp lực lớn đối với doanh nghiệp Việt nói chung, buộc họ phải cải thiện chuỗi cung ứng, nâng cao tiêu chuẩn và tích hợp ESG vào hoạt động sản xuất - kinh doanh. Dù vậy, ESG không chỉ là áp lực mà còn là cơ hội.

Trong đó, có 3 nhóm động lực chính thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện ESG. Thứ nhất, các nhà đầu tư và quỹ đầu tư lớn đều có yêu cầu rõ ràng về ESG. Điển hình, Quỹ Dynam Capital đang hoạt động tại Việt Nam, trong hơn 1.650 doanh nghiệp niêm yết trên thị trường, Quỹ chỉ theo dõi khoảng 25 công ty có cam kết ESG. Ngoài ra, nhiều đối tác lớn từ EU và Mỹ cũng yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam phải đáp ứng tiêu chí này để duy trì hợp đồng… cho thấy mức độ chọn lọc ngày càng cao.

Thứ hai, lực lượng lao động trẻ hiện nay rất quan tâm tới những vấn đề xã hội và môi trường. Khảo sát cho thấy 74% người lao động thế hệ mới sẵn sàng ưu tiên làm việc cho doanh nghiệp có trách nhiệm với xã hội và môi trường.

Thứ ba, từ phía người tiêu dùng - 73% người tiêu dùng sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho sản phẩm đến từ doanh nghiệp có cam kết ESG. Rõ ràng, ESG không còn là câu chuyện chỉ dành cho hội trường hay hội thảo học thuật, mà đã len lỏi vào quyết định mua hàng và lựa chọn tiêu dùng hàng ngày.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Hoa Cương nhận định một trong những vấn đề then chốt là khoảng cách giữa nhận thức và hành động vẫn còn khá lớn. Dù nhiều doanh nghiệp nhận ra tầm quan trọng của ESG, như khảo sát năm 2023 của EOB cho thấy 94% doanh nghiệp Việt Nam và Thái Lan đồng thuận với vai trò của phát triển bền vững, nhưng thực tế triển khai lại chưa tương xứng. Chỉ 25% doanh nghiệp nhỏ và vừa có chiến lược ESG và chỉ 21% có kế hoạch cụ thể triển khai trong vòng 2-4 năm tới.

Lý do chính đến từ hai nhóm thách thức: nguồn lực và năng lực thực thi. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm đại đa số ở Việt Nam thường thiếu vốn, thiếu công nghệ, thiếu thông tin. Theo khảo sát gần đây, 71% doanh nghiệp Việt gặp khó khăn về xác định dữ liệu ESG cần công bố. Đáng chú ý, ngay cả doanh nghiệp lớn, dù có cam kết công khai ESG nhưng vẫn có tới 90% không công bố mục tiêu khí thải carbon, 86% không đề cập rủi ro xã hội và môi trường trong báo cáo.

Bên cạnh đó, còn tồn tại những thách thức khác như: sự thiếu nhất quán trong quản trị nội bộ, đặc biệt khi các thế hệ lao động có quan điểm khác biệt về trách nhiệm xã hội và minh bạch thông tin; hay vấn đề hệ sinh thái dữ liệu từ sự thiếu vắng nền tảng thông tin tin cậy, đến khả năng và sẵn sàng công bố của doanh nghiệp vẫn hạn chế.

Vì vậy, thời gian tới, để ESG không chỉ dừng lại ở việc cam kết trên giấy mà đi vào thực tiễn, doanh nghiệp cần củng cố khung chính sách liên ngành, đồng thời đơn giản hóa, đồng bộ hóa các hướng dẫn ESG. Ngoài ra, tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu ESG quốc gia, dễ truy cập, đáng tin cậy, hỗ trợ doanh nghiệp công bố thông tin minh bạch; hỗ trợ tài chính, tín dụng xanh, đặc biệt với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tăng cường phối hợp giữa Nhà nước - doanh nghiệp - cộng đồng và quốc tế, tạo thành một hệ sinh thái hỗ trợ phát triển bền vững.

“Chỉ khi những điều này được thực hiện đồng bộ, hành trình từ nhận thức đến hành động mới có thể rút ngắn, ESG sẽ thực sự trở thành nền tảng cho sự phát triển kinh tế bền vững, bao trùm và có trách nhiệm tại Việt Nam”, TS. Nguyễn Hoa Cương nhấn mạnh.